السيد الخميني
حاشيه بر رسالهء ارث 35
رساله نجاة العباد و حاشيه بر رساله ارث ملا هاشم خراسانى ( فارسى ) ( موسوعة الإمام الخميني 28 )
مسأله - هرگاه تجهيز ميت و دِيْن او مزاحمت داشته باشد با اصل حبوه بردن ؛ به آن كه غيرِ حبوه به جهت تجهيزش كفايت نكند و يا دينش مستغرق باشد مثلًا ، پس تجهيز و اداء دينش مقدم است بر حبوه بردن . بلى پسر بزرگ مىتواند تجهيز و اداء ديون پدرش را از مال خود مجاناً بنمايد و حبوهاش را هم ببرد . و اگر تجهيز و ديون ميت مزاحمت با حبوه ندارد ، از حبوه چيزى كسر داده نمىشود ؛ اگرچه احوط « 3 » آن است كه اكبر ذكور بالنسبه از حبوه هم سهم بدهد . مسأله - هرگاه وصيت بنمايد به عينى از اعيان تركه ؛ چه آن عين حبوه باشد يا غير حبوه يا هر دو ، پس اگر متعلق وصيت به مقدار ثلث از تركه باشد يا كمتر ، بايد به وصيت عمل نمود ، مقدم بر حبوه در صورت مزاحمت ، و در عوضِ حبوه چيزى به پسر بزرگ داده نمىشود . و اگر متعلق وصيت زيادتر از ثلث است ، پس در صورت عدمِ مزاحمتِ با حبوه در آن مقدارِ زايد ، اجازهء همهء ورثه لازم است و پسر بزرگ هم حبوه را مىبرد ، و در صورت مزاحمت با حبوه در مازاد از ثلث ، نسبت به حبوه اجازهء پسر بزرگ لازم است و در مازاد ، نسبت به غيرِ حبوه اجازهء همهء ورثه لازم است . و تشخيص مقدار زياده از هر يك معلوم است ، مثل آن كه ميت وصيت بنمايد به انگشتر و به منزلش ، و قيمت اين دو به اندازهء نصف از تركه باشد ، پس مجموعِ متعلقِ وصيت سه سدسِ تركه است ، بايد يك ثلث از انگشتر را پسر بزرگ اجازه بنمايد و يك ثلث از منزل را همهء ورثه ، و اما نسبت به دو ثلث از انگشتر و از منزل كه مطابق با ثلثِ از تركهء ميت است وصيتش مُمضى است و هكذا . مسأله - هرگاه وصيت نمايد ميت به مقدار معلومى ، مثل آن كه بگويد : صد تومان مخارج تعزيهدارى من بنماييد ، يا به مقدار مشاعى ، مثل نصف يا ثلث يا ربعِ مالِ مرا خرج خودم بكنيد ، در اين دو فرض وصيت فى الجمله مزاحم با حبوه خواهد بود ،
--> ( 3 ) - ترك نشود .